Kraków jest żywym skansenem katolicyzmu za sprawą bractw pokutnych, które działają tam nieprzerwanie od średniowiecza. Żeby zobaczyć podobne cuda i dziwy, trzeba by jechać aż do Hiszpanii – ale i tak bractwa krakowskie są istnym fenomenem, gdyż funkcjonują bardziej „na poważnie”. Jedna z takich grup – Arcybractwo Dobrej Śmierci (znane także jako Arcybractwo Męki Pańskiej) […]

Przejeżdżając przez Ołpiny, miejscowość na pograniczu Małopolski i Podkarpacia, uwagę przykuwa ogromny ceglany kościół o wieży górującej nad okolicą. Jest to jedna z niewielu murowanych świątyń skrytych pośród malowniczych wsi na Pogórzu Ciężkowickim. Kiedyś znajdował się tu starszy kościół, także murowany. Ale od początku. Wieś lokowano za zgodą króla Kazimierza Wielkiego w 1349 roku na […]

Dawno, dawno temu żyła sobie pewna kobieta, chrześcijanka. Oprócz niej cała jej rodzina była poganami. Ojciec, głowa rodu (być może nawet król), zadecydował o małżeństwie córki z poganinem (z księciem z innego państwa?). Nie chciała tego, więc zwróciła się do Boga z prośbą o ratunek i pokrzyżowanie planów ojca. Bóg wysłuchał jej modlitwy – w […]

Święta Wilgefortis (Virgo Fortis – Dzielna Dziewica) to legendarna postać portugalskiej księżniczki, córki króla Luzytanii, która tak bardzo nie chciała wyjść za poganina, że modliła się do Boga, aby ją oszpecił. W innej wersji legendy nieszczęśnica głodziła się, wskutek czego wyrosła jej broda. Rozwścieczony ojciec kazał ją ukrzyżować. Stąd Wilgefortis jest przedstawiana jako brodata kobieta […]

Bezcennym źródłem informacji o życiu codziennym społeczności żydowskiej w Brzozowie są pamiętniki Józefa Rogowskiego – brzozowianina, mistrza piekarskiego, działacza społecznego, inicjatora budowy obelisku przy drodze od strony Zmiennicy upamiętniającego zagładę brzozowskich Żydów. Jego wspomnienia zawierają opisy wyglądu Brzozowa w dwudziestoleciu międzywojennym, ważnych wydarzeń dla jego ówczesnych mieszkańców, a także osobistych relacji autora z Żydami. Z […]

Łączka to mała wieś w województwie mazowieckim. Leży w połowie drogi między Mińskiem Mazowieckim a Siedlcami. Liczy niecałe 30 numerów i nie ma nawet własnego kościoła. O historii tego miejsca nie sposób dowiedzieć się z wyszukiwarki internetowej. Co oczywiście nie oznacza, że nic się tutaj nie działo!  Dla Pani Krystyny Strzalińskiej z domu Gaciong (ur. […]

Radłów to miasteczko leżące w województwie małopolskim, 20 km na północ od Tarnowa. Na pierwszy rzut oka nie wydaje się ono szczególnie atrakcyjnym miejscem w porównaniu z pobliską wsią Zalipie z charakterystycznymi malowanymi chatami czy z sąsiednimi Wierzchosławicami, gdzie urodził się i mieszkał Wincenty Witos. Kilka kilometrów od Radłowa leżą też Jadowniki Mokre – wieś […]

Oto ja poślę Wam proroka Eliasza przed nadejściem dnia Pańskiego, dnia wielkiego i strasznego.  Księga Malachiasza III, 23 W tych stronach Podlasia po raz pierwszy znalazłam się jesienią 2022 roku. Przyjechałam wówczas z moją czytelniczką do Kruszynian – wioski tatarskiej z zielonym meczetem z końca XVIII wieku. Odwiedziłyśmy Dżennetę Bogdanowicz – właścicielkę słynnej restauracji Tatarska […]

Estonia to kraina rozległych lasów i nieprzebytych torfowisk, aktualnie zajmujących ponad połowę powierzchni tego kraju. Prof. Łukasz Łuczaj w naszej rozmowie wspominał o tym, że w poszczególnych estońskich wsiach występują bardzo zróżnicowane nazwy roślin, a także mocno zróżnicowane dialekty. Ponadto w przeszłości każde obejście miało swoją indywidualną nazwę. Małe, długo izolowane osady otoczone bagnami nie […]

„Wielokulturowość” to modne słowo w Warszawie – mieście, w którym mieszkam od prawie 5 lat. Ale co tak naprawdę wiemy o przedstawicielach mniejszości narodowych zamieszkujących Mazowsze? Co wiemy o ludziach, którzy wożą nas Boltem, Uberem, przygotowują i dostarczają pod nos jedzenie z Pyszne.pl? Gdzie mieszkają, co jedzą, czym zajmują się po pracy i gdzie się […]

W latach 60. XX wieku w opuszczonej cerkwi w Karpatach w tajemnicy przed duchowieństwem odprawiano dziady. Jeszcze po II wojnie światowej mieszkańcy niektórych wsi położonych na obszarze Beskidu Niskiego organizowali stypy przedpogrzebowe, w których czynny udział brały zwłoki. Przed trzydziestu laty w kościele w Komborni żywy śpiew parafian nosił ślady dawnej ornamentyki barokowej – był […]

Dlaczego ASP w Krakowie uchodzi za najbardziej konserwatywną uczelnię artystyczną? Jakim mecenasem sztuki jest współczesny Kościół Katolicki? Co najpiękniejszego może przydarzyć się malarzowi figuraliście? Kto jest najlepiej ubranym polskim księdzem? W jakiej cenie można kupić pończochy u tradycyjnego krawca papieskiego? Gdzie jest odprawiana najdoskonalsza liturgia trydencka na świecie? Jaką rolę w nowożytnej sztuce sakralnej odegrały […]

Pod koniec lipca pojechałam do Poznania, żeby spotkać się z osobą, którą ktoś kiedyś polecił mi na Instagramie, pisząc: „podobno chciałaś zrobić wywiad z prawdziwym rodzimowiercą, który ma dużą wiedzę. Może Dziwowidz?” Przejechałam zatem pół Polski, by porozmawiać z tajemniczą osobą z internetu, kryjącą się za tym nickiem, o której wcześniej nic nie wiedziałam. Owocem […]

W grudniu 2021 roku opublikowałam wywiad z Karoliną Zając na temat jej wrażeń z pobytu w Estonii. To była jedna z najbardziej kojących rozmów na Paryżewie, spotkała się ona też z ciepłym przyjęciem moich czytelników. Karolina zaraziła mnie fascynacją tym wówczas kompletnie nieznanym mi krajem do tego stopnia, że jestem na etapie planowania tam tegorocznych […]

Na początku października, w niedzielę o piątej nad ranem wraz z moją czytelniczką, którą poznałam na Instagramie, wyruszyłyśmy z Warszawy w głąb Podlasia. Naszym celem były Kruszyniany, wioska położona kilka kilometrów od granicy polsko-białoruskiej, świadectwo osadnictwa Tatarów – mniejszości narodowej, której obecność na ziemiach polskich przypomina o złotych czasach Rzeczypospolitej. Ich wyjątkowa kultura przetrwała tam […]