Bezcennym źródłem informacji o życiu codziennym społeczności żydowskiej w Brzozowie są pamiętniki Józefa Rogowskiego – brzozowianina, mistrza piekarskiego, działacza społecznego, inicjatora budowy obelisku przy drodze od strony Zmiennicy upamiętniającego zagładę brzozowskich Żydów. Jego wspomnienia zawierają opisy wyglądu Brzozowa w dwudziestoleciu międzywojennym, ważnych wydarzeń dla jego ówczesnych mieszkańców, a także osobistych relacji autora z Żydami. Z […]
Łączka to mała wieś w województwie mazowieckim. Leży w połowie drogi między Mińskiem Mazowieckim a Siedlcami. Liczy niecałe 30 numerów i nie ma nawet własnego kościoła. O historii tego miejsca nie sposób dowiedzieć się z wyszukiwarki internetowej. Co oczywiście nie oznacza, że nic się tutaj nie działo! Dla Pani Krystyny Strzalińskiej z domu Gaciong (ur. […]
Oto ja poślę Wam proroka Eliasza przed nadejściem dnia Pańskiego, dnia wielkiego i strasznego. Księga Malachiasza III, 23 W tych stronach Podlasia po raz pierwszy znalazłam się jesienią 2022 roku. Przyjechałam wówczas z moją czytelniczką do Kruszynian – wioski tatarskiej z zielonym meczetem z końca XVIII wieku. Odwiedziłyśmy Dżennetę Bogdanowicz – właścicielkę słynnej restauracji Tatarska […]
W lutym 2024 roku zainspirowana powieścią Radka Raka Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli zorganizowałam jednodniową wycieczkę śladami rabacji galicyjskiej, którą opisałam TUTAJ. Odwiedziliśmy m.in. Smarżową, gdzie urodził się Szela, a także Siedliska-Bogusz – miejsce zainicjowanej przez niego krwawej rzezi okolicznej szlachty. Pół roku później wraz z moim serdecznym kolegą i […]
Na południu Podkarpacia nad rzeką Stobnicą, po drodze w Bieszczady, znajduje się miasteczko powiatowe Brzozów. Turyści niechętnie się tu zatrzymują – wolą obejrzeć Galerię Beksińskiego i imponujące Muzeum Budownictwa Ludowego w pobliskim Sanoku. A jednak Brzozów nie jest miastem doskonale nijakim – tak jak kiedyś o Dębicy powiedział Wit Szostak. Historia wychodzi tu niemal z […]
Niektórzy nazywają go reaktywacją Steffena Möllera, inni zaś mówią, że jest bardziej polski niż Donald Tusk. Vincent Helbig to Niemiec zafascynowany Polską. Do tego stopnia, że nauczył się perfekcyjnie mówić po polsku i jakiś czas temu przeprowadził się na małą podkarpacką wieś. Na swoich kanałach w mediach społecznościowych (Wasz Niemiec) pogłębia relacje polsko-niemieckie, a jego […]
Są na świecie rzeki większe i miejsca ciekawsze, jednakże od jakiegoś czasu przyjeżdżam tu minimum dwa razy w miesiącu. W następstwie za każdym razem mam PTSD na myśl o powrocie do Warszawy. Ta część Podlasia Nadbużańskiego to rodzinne strony mojego narzeczonego; region mało znany przez turystów i często pomijany w drodze do Krainy Otwartych Okiennic, […]
Estonia to kraina rozległych lasów i nieprzebytych torfowisk, aktualnie zajmujących ponad połowę powierzchni tego kraju. Prof. Łukasz Łuczaj w naszej rozmowie wspominał o tym, że w poszczególnych estońskich wsiach występują bardzo zróżnicowane nazwy roślin, a także mocno zróżnicowane dialekty. Ponadto w przeszłości każde obejście miało swoją indywidualną nazwę. Małe, długo izolowane osady otoczone bagnami nie […]
Gdzie w Polsce znajdują się pozostałości po świętych gajach? Jakie skutki powoduje zjedzenie wilczej jagody? Czy łosie po spożyciu muchomorów mogą mieć halucynacje? Czym różni się polski syrop klonowy od kanadyjskiego? Jakich ziół w dawnych czasach używano do dokonywania aborcji? Kiedy w kuchni chłopskiej pojawiły się pomidory? O dzikich roślinach trujących i jadalnych, o Estonii, […]
Intrygują mnie twórcy, którzy mieszkają poza największymi ośrodkami artystycznymi i medialnymi w Polsce. Taką artystką jest krośnianka Justyna Łuczaj-Salej (ur. w 1975) – reżyserka filmowa, malarka, wykładowca w Instytucie Sztuk Pięknych Uniwersytetu Rzeszowskiego. Spotkałyśmy się w Krośnie w połowie wakacji, aby porozmawiać o historii tego miasta widzianej oczyma osoby, która urodziła się w nim i […]
„Wielokulturowość” to modne słowo w Warszawie – mieście, w którym mieszkam od prawie 5 lat. Ale co tak naprawdę wiemy o przedstawicielach mniejszości narodowych zamieszkujących Mazowsze? Co wiemy o ludziach, którzy wożą nas Boltem, Uberem, przygotowują i dostarczają pod nos jedzenie z Pyszne.pl? Gdzie mieszkają, co jedzą, czym zajmują się po pracy i gdzie się […]
Na Pogórzu Dynowskim na Podkarpaciu, między Lutczą, Strzyżowem i Jasłem leży dziesięć wsi, które przed II wojną światową zamieszkiwała jedna z najmniejszych grup etnograficznych, licząca niewiele ponad 8 tys. osób. Grupa ta, czyli Zamieszańcy przez pięć wieków tworzyła ruską enklawę na górzystej, nieurodzajnej ziemi. Chociaż Zamieszańcy otoczeni byli zewsząd przez polskie wioski i utrzymywali życzliwe […]
W latach 60. XX wieku w opuszczonej cerkwi w Karpatach w tajemnicy przed duchowieństwem odprawiano dziady. Jeszcze po II wojnie światowej mieszkańcy niektórych wsi położonych na obszarze Beskidu Niskiego organizowali stypy przedpogrzebowe, w których czynny udział brały zwłoki. Przed trzydziestu laty w kościele w Komborni żywy śpiew parafian nosił ślady dawnej ornamentyki barokowej – był […]
W Wielkim Tygodniu spotkałam się z największym polskim projektantem mody w okresie PRL, Jerzym Antkowiakiem (ur. w 1935). W Art Cafe w Komorowie, miejscu, którego jest stałym bywalcem, rozmawialiśmy między innymi o pierwszych pokazach jego ulubionego projektanta Yvesa Saint Laurenta, o okolicznościach poznania Karla Lagerfelda, o niewydarzonej karierze pani Jany Wysockiej u Balenciagi, o modzie […]
1 września 1939 roku o godz. 4:40 Wieluń – urocze polskie miasteczko z ponad 700-letnią tradycją – zostało obrócone wniwecz. Lotnictwo Luftwaffe zniszczyło ponad 70% zabudowań, zginęło kilkuset cywilów. Atak ten (spornie z Westerplatte) jest uważany za rozpoczęcie II wojny światowej, najkrwawszego konfliktu w dziejach. Jak wyglądał Wieluń, którego już nie ma? Czym żyli jego […]
